Toen en nu: van vaste vormen naar persoonlijke keuzes

Jan-Willem Stout kan het zich nog goed herinneren; de eerste uitvaart die hij zelfstandig begeleidde. “Ik weet nog dat ik het heel spannend vond. Er is zoveel waar je om moet denken. Die kleine dingetjes die er inmiddels zijn ingesleten, waren toen allemaal nieuw.” In de tussentijd zijn we bijna zestien jaar verder en is er een hoop veranderd. Waar uitvaarten eerder volgens ongeschreven regels plaatsvonden, is er nu veel meer ruimte voor eigen keuzes. “Dan merk je wel dat Stout is meegegaan met de tijd. Als ik diezelfde uitvaart nu opnieuw zou moeten doen, dan zou die er compleet anders uitzien.”

De kunst van het luisteren
Volgens Jan-Willem is het grootste verschil tussen zijn eerste uitvaart en de uitvaarten nu de manier waarop families begeleid worden. “Die is veel persoonlijker geworden. Er wordt mij niet meer gevraagd ‘hoe hoort het eigenlijk?’ Mensen kiezen niet meer voor datgene waarvan gedacht wordt dat het bij een uitvaart past. Ze kiezen voor wat er bij de overledene past. Ik ben nu degene die vragen stelt, goed luistert en daarna met een passend voorstel komt.” Dat maakt het werk voor Jan-Willem ook na zestien jaar nog steeds leuk. “In mijn begintijd hadden heel veel uitvaarten hetzelfde programma, met dezelfde liedjes en dezelfde sprekers. Daardoor leken ze voor mij als begeleider heel erg op elkaar. Nu we bij Stout veel meer focussen op persoonlijke aandacht, heb ik de kunst van het luisteren ontwikkeld. Daardoor ben je veel meer betrokken bij de families en kun je echt het verschil maken. Dat geeft absoluut meer voldoening!”

Kinderen meer betrekken
Een ander verschil dat hij merkt tussen toen en nu, is de mate waarin kinderen betrokken worden bij een uitvaart. “Eerst werden kinderen overal zoveel mogelijk buiten gehouden. Mensen waren ervan overtuigd dat een overlijden te ingewikkeld is voor kinderen. Dat het beter is om ze zo min mogelijk aan alles wat er bij een uitvaart komt kijken, bloot te stellen.” Inmiddels weet Jan-Willem wel beter. “Kinderen zijn heel puur. Die vinden een overlijden niet altijd eng. En het helpt ze juist om wél betrokken te worden bij een uitvaart. Vanuit Stout begeleiden wij ouders hier dan ook in. Bijvoorbeeld met de mogelijkheid tot het versieren van een kist. Dat komt nu steeds vaker voor. Een mooie ontwikkeling, want dat kan mensen en zeker kinderen echt helpen in het rouwproces.”

Persoonlijke tint raakt
Ondanks zijn jarenlange ervaring wordt ook Jan-Willem soms nog geraakt door wat hij meemaakt tijdens een uitvaart. Bijvoorbeeld door teksten van stoepkrijt op de weg tijdens een rouwstoet voor een jong meisje. Of door een familie die tijdens de dienst rondom de open kist staat en uit volle borst een lied meezingt. “Dat zijn momenten die ik niet kan regisseren. Maar doordat we als Stout nu meer ruimte bieden voor een persoonlijke tint, kunnen we dit soort momenten wel mogelijk maken. Dat kwam vroeger nauwelijks voor.” En dan kan het zomaar zijn dat ook hij opeens verrast wordt door loskomende emoties. “Dat is natuurlijk alleen maar goed; het betekent dat je betrokken bent.”